San Simplicio w Olbii – romańska katedra z tajemnicami

San Simplicio – Olbia – Sardynia – Włochy

San Simplicio to XII wieczna bazylika wybudowana na miejscu starego cmentarza kartagińskiego. Widoczna mała dzwonnica to efekt przebudowy Aragończyków. Lewą część fasady zdobi wczesnośredniowieczny, maleńki relief przedstawiający podobno Chrystusa. Kartagina, Aragonia i niejedna tajemnica – to słowa kluczowe do poznania krótkiej historii miasta Olbia na włoskiej Sardynii.

San Simplicio

WARTO WIEDZIEĆ:
Osoba nie zainteresowana piratami, historią Aragonii, Pizy, Genui, czy kwestią Atlantydy 😉 może nie wiedzieć o czynnikach, jakie wpłynęły na historię Sardynii. Oto więc 4 kluczowe fakty:

  1. ATLANTYDA? Ludność zamieszkująca Sardynię przed podbiciem jej przez Kartagińczyków, nazywana jest kulturą nuragijską. Prawdopodobnie to jedna z grup Ludów Morza, która pozostawiła po sobie niezwykłe struktury architektoniczne: forty, świątynie i miasta na planie okręgów oraz ołtarze zwane nurag (źródłosłów nazwy kultury). Niektórzy doszukują się w tej kulturze literackiej Atlantydy. Czemu nie.
  2. KARTAGINA. Panowanie fenickie trwało około 800 lat. Pozostałości archeologiczne po panowaniu kartagińskim (509-238 p.n.e.) są bogatsze, niż w rodzimej dla Hannibala Tunezji.
  3. RZYM. W 238 roku p.n.e., po I Wojnie Punickiej, Sardynia trafia w ręce Rzymian i w obręb ich administracji.
  4. BIZANCJUM. Justynian odzyskuje Sardynię z rąk Wandalów, ale gdy w 827 roku Arabowie podbijają Sycylię, kontakt Sardynii z centralną administracją w Konstantynopolu zanika. Wytwarza się specyficzna sytuacja na wyspie. Władzę przejmują lokalni sędziowie (łac. iudices), których władza pokrywa się z jurydykami administracji bizantyjskiej. Samo słowo iudices  zostało wówczas zmienione na średniowieczny włoski wyraz giudicati. Tak wytworzona samodzielność księstw (giudicato) sardyńskich trwała prawdopodobnie do XII wieku. To właśnie wówczas powstała opisywana bazylika San Simplicio.

POŁOŻENIE SAN SIMPLICIO:
Ten położony na niewielkim wzgórzu (dawny cmentarz kartagiński) budynek łatwo odnaleźć, gdyż znajduję się na via San Simplicio, która przecina dwie najważniejsze arterie starego centrum Olbii (via Gabriele d’Annunzio i corso Umberto I).

wlochy-sardynia-san-simplicio-8

DLACZEGO WYBUDOWANO SAN SIMPLICIO:
Sytuacja polityczna XI i XII wieku Giudicato Gallura (północnej części Sardynii) jest dość trudna. Piza i Genua wysyłają swoich ludzi, którzy przejmują lub starają się przejąć władzę w regionie, lokalni władcy próbują się usamodzielniać, a do tego w Europie trwa spór o inwestyturę. Pod koniec XI wieku rodziny z Gallura wypędziły pizańczyków i zyskały samodzielność.

Najwybitniejszym władcą (czytaj sędzią) był Torchitorio Gallura. To on najprawdopodobniej ufundował budowę nowej świątyni San Simplicio, na miejscu VI/VII wiecznej budowli. Zaczął też bardzo mocno promować kult lokalnego świętego Simplicjusza (Siplicio), zaprosił do Gallury mnichów z Prowansji i to właśnie w południowej Francji szukał oparcia swoich reform, zarówno w rolnictwie jak i nowoczesnej administracji. Ten wyraźny sygnał szukania patronatu poza terenem Italii zakończył się dla Gallury dość szybko. Arcybiskup Pizy (legat papieski na Sardynię) Dagobert zwołał synod, na którym ekskomunikowano władcę Torchitorio Gallura. Był to element wojny o wpływy Pizy na wyspie, a poparcie ekskomunikowanego Torchitorio Gallura dla cesarza Henryka IV, a nie papieża, na pewno mu nie pomagało.

San Simplicio
San Simplicio na pocztówce z końca XIX wieku.

Walka Torchitorio o usamodzielnienie się regionu została wyrażona między innymi w jego planach architektonicznych. Nowo budowana bazylika San Simplicio miała być swoistym manifestem politycznym i miała pomóc usamodzielnić się hierarchii kościelnej na Sardynii od podległości administracyjnej w Pizie.

San Simplicio

WNĘTRZE.
Granitowe wnętrze bazyliki jest bardzo surowe, powstało ono w XI wieku. W absydzie znajdują się freski, a w każdym razie to, co z nich zostało. Pod ołtarzem znajdują się szczątki św. Simplicjusza odkryte tu w 1614 roku. Jest to święty, którego postać została wykorzystana jako argument za samodzielnością struktur regionu Gallura.

San Simplicio

FASADA.
Najciekawszą jednak częścią bazyliki  jest jej fasada. Podzielona na trzy części, flankowana jest przez dwa elementy zdobiące – fałszywe kolumny. Nad wejściem zaś znajduje się triforium (potrójne okno) zwieńczone łukiem i ozdobione dziesięcioma ciekawymi, szklistymi kamieniami owalnego kształtu.

San Simplicio

Prawą część fasady wieńczy dzwonnica w stylu hiszpańskim. Trzeba pamiętać, że w 1324 roku Królestwo Aragonii podbiło wyspę i dopiero dynastia sabaudzka odzyskała ją dla Włoch w 1720 roku. Przez 400 lat Sardynia była administracyjnie częścią Królestwa Hiszpanii, stąd przebudowa fasady w stylu katalońskim.

San Simplicio
Aragońska dzwonnica.

CIEKAWOSTKA.
Najciekawszym elementem elewacji bazyliki San Simplicio jest marmurowa płyta wmurowana w lewą część fasady, pod prawym łukiem. Może być to pozostałość po VII wiecznej budowli, która stała w tym miejscu, może być to też element świątyni rzymskiej, której resztki również znamy z tego miejsca, lub element płyty z cmentarza kartagińskiego pod bazyliką. Wielu badaczy datuje jednak kamień na wczesne średniowiecze, a przedstawienie łączy z triumfalnym wjazdem Chrystusa do Jerozolimy. Może więc być to element zdobniczy związany z XI wiecznymi wyjazdami zagranicznymi do Palestyny, w trakcie I wyprawy krzyżowej.

San Simplicio
Tajemnicza płaskorzeźba na fasadzie bazyliki San Simplicio.
PODSUMOWANIE:
Co przemawia za odwiedzeniem tego miejsca? Bazylika San Simplicio jest klasycznym przykładem architektury romańskiej, a jej dodatkowym atutem jest lokalizacja w centrum miasta. Więc jeśli goni Cię czas, lub odwiedzasz Olbię tylko przejazdem, zobaczenie tej budowli powinno zaspokoić Twoje roszczenia intelektualne przy niewielkim zmęczeniu organizmu. 😉
San Simplicio
Miniaturowy model San Simplicio. Z lokalnego kamienia.

JAK SIĘ TU DOSTAĆ:
Z Polski na Sardynię latają tanie linie. Z Krakowa do Cagliari operuje Ryanair, do Olbii można dostać się na pokładzie linii czarterowych (z kilku miast w Polsce). Loty w dwie strony można znaleźć już w granicach 200 zł – o bilety pytajcie w biurach podróży.

2 komentarze do “San Simplicio w Olbii – romańska katedra z tajemnicami”

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.